دلایل عصمت
به عقیده استاد مطهری عصمت در پیامبران معلول یک عامل داخلی در شخصیت آنان است٬ نه آنکه یک نیروی خارجی جبراْ آنها را از گناه بازدارد. این عامل داخلی به عقیده استاد٬ نوع بینش و درجه ایمان و یقینی است که پیامبران دارند. ایشان می نویسند:« افراد مردم از نظر ایمان و توجه به آثار گناهان متفاوتند٬ به هر اندازه که ایمانشان قویتر و توجه شان به آثار گناهان شدیدتر باشد٬ اجتنابشان بیشتر و ارتکاب آن کمتر می شود. اگر درجه ایمان به حد شهود و عیان برشد٬ به اندازه ای که آدمی حالت خود را هنگام ارتکاب گناه حالت شخصی ببیند که می خواهد خود را از کوه پرت کند یا زهر کشنده ای را بنوشد٬ آنگاه احتمال اختیار گناه به صفر می رسد. یعنی هرگز به طرف گناه نمی رود. چنین حالتی را عصمت از گناه می نامیم. پس عصمت از گناه ناشی از کمال ایمان و شدت تقوی است.»۱ در مورد مصونیت از اشتباه نیز استاد مطهری سخنان ارزشمندی دارند:« مصونیت از اشتباه نیز مولود نوع بینش پیامبران است٬ یعنی در صورتی که معلومات انسان بر خواسته از اطلاعات تجربی و اکتسابی او باسد٬ احتمال این مطلب وجود دارد که در تطبیق ذهنیات خود با واقعیتهای موجود در خارج٬ دچار خطا و اشتباه شود٬ اما در همان حال در متن واقعیت موجود در هستی اشتباهی رخ نخواهد داد٬ آنچه در مورد پیامبران اهمیت دارد٬ آن است که از درون خود با واقعیت هستی ارتباط و اتصال دارند و در متن واقعیت اشتباهی فرض نمی شود. پیامبران با بن هستی و ریشه وجود و جریانها متصل و یکی می شوند٬ لذا از هرگونه اشتباه مصون و معصوم خواهند بود.»۲
۱. مقدمه ای بر جهان بینی اسلامی٬ ص ۱۴۶
۲. همان٬ ص ۱۴۶ ٬ ۱۴۷