سومین شرط یک معجزه٬ مقرون بودن آن با تحدی و به عبارت دیگر هماورد خواهی است که قرآن کریم این شرط را نیز داراست.«تحدی» به معنی دعوت به شرکت در یک مسابقه است.^۱ در مورد قرآن٬ تحدی دعوت از مخالفان پیامبر است که با آوردن کتابی همانند قرآن٬ به ابطال اعجاز آن و در نتیجه نقض ادعاهای پیامبر مبادرت ورزند. تحدی به این معنا در آیات مختلفی از قرآن آمده است که به جز یک مورد از آنها٬ باقی در مکه نازل شده اند. در تمام این آیات کفار و مشرکین دعوت شدند که در صورت تردید در الهی بودن دعوت و رسالت پیامبر(ص)٬ با آوردن کتابی نظیر قرآن به نقض رسالت آن حضرت اقدام کنند٬ اما بنابر شواهد تاریخی با وجود توانمندی اعراب در عرصه فصاحت و بلاغت٬ هرگز نتوانستند با قرآن به معارضه برخیزند و در نتیجه به بطلان رسالت پیامبر(ص) اقدام نمایند. به گفته ادیب بزرگ عرب یعنی جاحظ:« اعراب در مقام مخالفت با پیامبر اسلام(ص) زمانی به جنگ و درگیری کشیده شدند که عملاْ از آوردن سوره ای نظیر قرآن خود را ناتوان دیدند.» ^۲

نکته قابل توجه در آیات تحدی آن است که بنابر این آیات٬ تحدی با قرآن مراحلی دارد که کفار و مشرکین نسبت به تمام این مراحل ناتوانی خود را نشان دادند. قرآن نخست از آنان دعوت نمود که اگر در ادعاهای خود ـ نسبت به پیامبر (ص) ـ صادقند٬ کتاب و حدیثی مانند قرآن عرضه کنند.^۳ پس از مدتی که از سکوت اعراب مقابل دعوت قرآن گذشت٬ آیه دیگری نازل گردید که میزان مورد قبول برای تحدی٬ به آوردن ده سوره نظیر قرآن تقلیل یافت.^۴ اما چون کفار و مشرکین در این مرحله نیز قادر به معارضه با قرآن نشدند٬ قرآن در سومین مرحله آنان را به آوردن یک سوره دعوت کرد. در سوره یونس فرمود:« آیا (مشرکان) می گویند که او (محمد«ص») قرآن را ساخته و به دروغ به خدا نسبت داده است٬ بگو شما نیز سوره ای مثل آن بیاورید و جز خدا از هرکس دیگر که می توانید دعوت کنید٬ اگر در دعاوی خود راستگو هستید.»

نظیر این آیه٬ در سوره بقره نازل گردید که پس از دعوت از منکران رسالت٬ در آوردن سوره ای مانند قرآن می فرماید:« پس اگر نتوانستید که هرگز هم نخواهید توانست٬ پس از آتشی که هیزم آن٬ آدمیان و سنگهای جهنم هستند٬ بر حذر باشید.»^۵ و بالاخره خدای متعال در سوره بنی اسرائیل٬ ناتوانی جن و انس را در مقام معارضه با قرآن به این شکل بیان می کند:«بگو اگر جنیان و آدمیان جمع شوند بر اینکه کتابی مانند قرآن بیاورند٬ نخواهند توانست٬ گرچه برخی نسبت به برخی دیگر پشتیبان و مددکار باشند.» ^۶

دعوت قرآن برای آوردن کتابی مانند آن یا دست کم سوره ای مانند سوره های آن به عصر و زمانی خاص (از جمله عصر نبی اکرم«ص») محدود نیست٬ بلکه همان گونه که قرآن معجزه ای ابدی و جاودانه است٬ دعوت به تحدی نیز دعوتی پایدار و همیشگی است. هر زمانی که مخالفان اسلام بتوانند کتابی نظیر قرآن ارائه کنند و یا دست کم سوره ای ـ کوچک یا بزرگ ـ همانند سوره های قرآن عرضه بدارند٬ خواهند توانست رسالت حضرت محمد(ص) را نقض کنند یا در حقانیت اسلام تردید وارد سازند. اما بنا به پیشگویی قرآن آنان برای همیشه در این مسیر ناتوان و عاجز خواهند بود که این نیز خود اعجازی برای قرآن است.

دست آخر این را هم بگویم که اگر می شد حتما دشمنان اسلام که اکنون برای خود یلی شده اند و از لحاظ علمی هم خیلی پیشرفت کرده اند این کار را انجام می دادند. اسرائیل و آمریکا سالانه میلیاردها دلار خرج مقابله با مسلمانان می کنند اما با این همه خرج کردن و با این همه دانشمند حتی نتوانسته آیه مثل آیات قرآن بیاورد. واقعا قرآن معجزه ای ابدی است.

۱. فرهنگ عربی ـ فارسی (منجدالطلاب)٬ ص۹

۲. الاتقان٬ج۴٬ص۶ با تلخیص

۳. سوره طور٬ آیه ۳۵

۴. سوره هود٬ آیه ۱۳

۵. سوره بقره٬ آیه ۲۴

۶. سوره بنی اسرائیل٬آیه ۸۸